"Soms moet er iets gebeuren voordat er iets gebeurt."
Kopenhagen. Over Kopenhagen is al veel gezegd. Als mij een ding duidelijk geworden is uit Kopenhagen dan is dat de verandering in verhoudingen in de wereld. China heeft toch nog onverwacht veel kaarten in handen en kan zich meten met de VS. Europa stond erbij en keek ernaar.Een artikelenreeks in de NRC herinnerde me aan een ander belangrijk onderwerp waar de troef buiten onze handen ligt: zeldzame aardmetalen. In veel ‘groene’ technieken als elektrische auto’s en zonnecellen worden zeldzame aardmetalen gebruikt. Een sleutelrol in de duurzame energievoorziening wordt aan diverse van deze metalen toebedeeld. En ze komen voornamelijk uit China, welke de export ervan aan banden lijkt te gaan leggen.
Dat we voor een transitie naar een duurzamer wereld toenemend te maken hebben met deze veranderingen in wereldverhoudingen is duidelijk. Europa heeft en neemt de touwtjes momenteel niet in handen. Maar wat kunnen wij hier en nu hiermee?
Een complexe zaak. In deze colomn wat Cruijfiaans om het eens paradoxaal eenvoudig te bekijken. In essentie zijn er 3 realistische reacties: niets doen/afwachten, het bijltje erbij neergooien, of zelf doen.
Niets doen levert behalve weinig leuke schrijfstof mijns inziens ook het slechtste scenario op. Eigenlijk willen we wel iets - anders hadden we het bijltje er al wel bij neergegooid - maar we doen het niet. Wel kijken we als konijnen in de koplampen naar de VS en China. Polderen schaar ik voor dit onderwerp onder niets doen zonder toegeven dat je niets doet. "Je kunt beter ten onder gaan met je eigen visie dan met de visie van een ander."
Het bijltje erbij neergooien; De Chinezen/Amerikanen/Indiërs stoten zoveel CO2 uit dat het al onze besparingen teniet doet. En als wij strengere normen hanteren dan verslechteren we onze economische positie. De economie moet immers groeien – voor zo lang het duurt. Het doet me denken aan de bekende Tragedy of the Commons theorie (Hardin, 1968). Deze beschrijft hoe een groep individuen op basis van individueel rationele beslissingen een gedeeld goed uiteindelijk uitputten, ook al is het overduidelijk dat dit op lange termijn in niemands belang is.
Volgens mij is het tijd om zelf het heft in handen te nemen. "Er is maar één moment dat je op tijd kunt komen. Ben je er niet, dan ben je óf te vroeg, óf te laat." Europa kan als konijn in de koplampen kijken naar China en de VS. Kan voor ongebreidelde economische groei gaan, voor zo lang het duurt vervuilen en cashen. Of zelf doorgaan met een strikt klimaatbeleid en hoge ambities voor welvaart in de brede zin stellen.
Bedrijven en organisaties kunnen wijzen naar de markt en overheid, maar de tijd is allang rijp om zelf actie te ondernemen. Lokale overheden kunnen hun verantwoordelijkheid nemen tegenover hun inwoners en zelf hoge ambities stellen én waarmaken. We kunnen doen wat we misschien allang wel willen: als consument ons geld besteden aan goede producten en aan zaken die ons werkelijke welvaart en voldoening geven, als burger ons stemrecht en inspraak uitoefenen, en als medewerker van een organisatie duurzaamheid aan de orde stellen.
"Ik ben er nog steeds van overtuigd dat zoals ik het doe je het moet doen want anders zou ik het niet doen."
Tot slot, laten we Kopenhagen eens in dit daglicht bekijken: "Soms moet er iets gebeuren voordat er iets gebeurt."
